POTĘGA  MIŁOŚCI

Matematyczny  Nobel.

        W matematyce nie ma Nagrody Nobla. Medale są najpoważniejszym wyróżnieniem zawodowym, jakie matematyk może otrzymać.

        Odznaczenie "Medal Fieldsa" przyznawane jest od 1936 r. na Międzynarodowych Kongresach Matematyków, które odbywają się co 4 lata. Początkowo ustanawiano 2 medale na każdym kongresie, od 1966 r. przyznaje się od 2 do 4 medali.

        Od 1992 roku co 4 lata przyznaje się również jedną nagrodę Nevanlinny za osiągnięcia w informatyce teoretycznej.

        Na Międzynarodowym Kongresie Matematyków w Berlinie (1998 r.) nagrodą Nevanlinny uhonorowany został prof. dr Peter W. Shor z AT&T Labs Florham Park, New Jersey.

        Dwóch matematyków dostąpiło zaszczytu otrzymania Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii za swoje prace matematyczne i ich zastosowania: Kenneth Arrow (1972) i Gerard Debreu (1983).

 

MEDAL  FIELDSA

  

        Medal Fieldsa wykonany jest ze złoconego metalu według projektu kanadyjskiego artysty R. Tait McKenziego. Ma 25 cm (11 cali) średnicy. Na awersie widnieje głowa Archimedesa i cytat z rzymskiego poety Maniliusa Transire suum pectus mudoque potiri (wznieść się poza granice ludzkich możliwości i przewodzić światu); na rewersie - napis Congregati ex toto orbe mathematici ab scripta insignia tribuere (zebrani z całego świata matematycy honorują wielkie osiągnięcia). Na medalu nie widnieje nazwisko Fieldsa. Umieszcza się na nim nazwisko laureata. Kraj pochodzenia i macierzysta uczelnia wyróżnionego nie mają znaczenia, co jest zgodne z pięknym postanowieniem społeczności matematycznej i wolą J. Ch. Fieldsa. Medal nadawany jest wyłącznie tym matematykom, którzy w chwili wyróżnienia nie ukończyli 40 - tu lat. Uzasadniano, że najwybitniejszych odkryć w matematyce dokonują ludzie młodzi, człowiek dojrzały może jedynie dzielić się swoją wiedzą ze swoimi uczniami, a przełomowych odkryć dokonuje się w tym wieku niezmiernie rzadko.

 

JOHN  CHARLS  FIELDS

        Urodził się 14 maja 1863 r. w miejscowości Hamilton w kanadyjskiej prowincji Ottawa. Stopień bakałarza (B.A.) w dziedzinie matematyki uzyskał na Uniwersytecie w Toronto w 1884 roku, doktorat zrobił w amerykańskim Johns Hopkins University w 1887 r. W latach 1889 - 1892 wykładał matematykę w Allegheny College, potem kontynuował przez pewien czas studia w Europie, gdzie spotkał się m. in. z Frobeniusem i Maksem Plankiem. Po powrocie związał się już na stałe z Uniwersytetem w Toronto - aż do swej śmierci 9 sierpnia 1932 r. Był członkiem kanadyjskiego Royal Society oraz Royal Society w Londynie. W 1924 roku przewodniczył Międzynarodowemu Kongresowi Matematyków, który obradował w Toronto. W 1995 roku otwarto na Uniwersytecie w Toronto Instytut Badań Matematycznych im. Fieldsa (Fields Institute for Research in Mathematical Sciences). Medal i nagrodę swego imienia ustanowił w testamencie, w którym zawarł propozycje organizacyjne dotyczące sposobu przyznawania tych wyróżnień. Propozycje te zostały przyjęte w roku jego śmierci przez MKM, który wówczas obradował w Zurychu w Szwajcarii. Postanowiono, że po raz pierwszy Medal Fieldsa zostanie nadany w cztery lata później, na następnym MKM, który miał odbyć się w Oslo.

 

NEVANLINNA

        Obok medali Fieldsa podczas ceremonii otwarcia Kongresu tradycyjnie wręczana jest nagroda Nevanlinny, przyznawana za osiągnięcia w informatyce teoretycznej (osiągnięcia o charakterze matematycznym, dokonane w dziedzinie nauk o przetwarzaniu informacji). Fundatorem jest Uniwersytet w Helsinkach (Finlandia). Dotychczas wyróżnienie wręczono 5 razy: Robert TARJAN (1982), Leslie VALIANT (1986), A. A. RAZBOROV (1990), Avi WIGDERSON (1994), Peter W. SHOR (1998).

        ROLF HERMAN NEVANLINNA (1995 - 1980) był matematykiem fińskim, który studiował matematykę, uzyskał doktorat i tytuł profesora na Uniwersytecie w Helsinkach; opublikował ok. 200 książek i artykułów.

 

BEZ MEDALU

        Ograniczenie wieku (40 lat) eliminuje wielu wybitnych uczonych, którzy urodzili się w "niewłaściwych latach". MKM nie odbywały się systematycznie z powodu wojny (przerwa 1936 - 1950). Ten fakt oraz data rozpoczęcia nadawania medalu pozbawiła zaszczytu całą słynną Polską Szkołę Matematyczną. Stefan BANACH miał w momencie pierwszego wręczenia o 4 lata za dużo. Podobnie "za starzy" byli Wacław SIERPIŃSKI i Kazimierz KURATOWSKI. Stanisław MAZUR i Karol BORSUK przekroczyli "magiczną czterdziestkę" w 1945 roku. Również nie otrzymał nagrody Andrej Kołmogorow (zaksjomatyzował teorię prawdopodobieństwa), amerykański Węgier John von Neumann ("ojciec komputerów"), Norbert Wiener (twórca cybernetyki), Andrew Wiles (udowodnił Wielkie Twierdzenie Fermata w 1995 roku mając 41 lat; został wywołany podczas Międzynarodowego Kongresu Matematyków w 1998 r. w Berlinie do odebrania srebrnej tabliczki z wygrawerowanym po łacinie sławnym dopiskiem Fermata: " brak tu miejsca na dowód").

 

MIĘDZYNARODOWE  KONGRESY  MATEMATYKÓW

ZURYCH (1897)

PARYŻ (1900)

HEIDELBERG (1904)

RZYM (1908)

CAMBRIDGE , W. BRYTANIA (1912)

STRASBURG (1920)

TORONTO (1924)

BOLONIA (1928)

ZURYCH (1932)

OSLO (1936)

Lars Valerian AHLFORS, Jesse DOUGLAS

CAMBRIDGE, USA (1950)

Laurent SCHWARTZ, Atle SELBERG

AMSTERDAM (1954)

Kunihiko KODAIRA, Jean - Pierre SERRE

EDYNBURG (1958)

Klaus Friedrich ROTH, René THOM

SZTOKHOLM (1962)

Lars HŐRMANDER, John Willard MILNOR

MOSKWA (1966)

Michael Francis ATIYAH, Paul Joseph COHEN, Alexander GROTHENDIECK, Stephen SMALE

NICEA (1970)

Alan BAKER, Heisuke HIRONAKA, Serge NOVIKOV, John Griggs THOMPSON

VANCOUVER (1974)

Enrico BOMBIERI, David Bryant MUMFORD

HELSINKI (1978)

Pierre René DELIGNE, Charles Louis FEFFERMAN, Gregori Alexandrovitch MARGULIS, Daniel G. QUILLEN

WARSZAWA (1982, odbyty1983)

Alain CONNES, William P. THURSTON, Shing - Tung YAU

BERKELEY (1986)

Simon K. DONALDSON, Gerd FALTINGS, Michael H. FREEDMAN

KIOTO (1990)

Vladimir DRINFELD, Vaunghan F. R. JONES, Shigefumi MORI, Edward WITTEN

ZURYCH (1994)

Jean BOURGAIN, Pierre - Louis LIONS, Jean - Christophe YOCCOZ, Efim ZELMANOV

BERLIN (18 - 27. 08. 1998)

prof. dr Richard E. BORCHERDS i prof. dr William Timothy GOWERS z Cambridge University, prof. dr Maxim KONTSEVICH z IHES Bures-sur-Yvette, prof. dr Curtis T. McMULLEN z Harvard University

PEKIN (2002)

 

Na początek.      Powrót do "Wiedza matematyczna".      Powrót do strony głównej.