Stefan Banach

KAWIARNIA  "SZKOCKA"

Kawiarnia Szkocka – nieistniejąca już dziś, przedwojenna lwowska kawiarnia, położona w centrum miasta, na Placu Akademickim, w pobliżu starego gmachu Uniwersytetu. Obecny adres to Prospekt Szewczenki 27, u zbiegu ulic Fredry i Hercena.

     

Fot. Kawiarnia "Szkocka" (Scottish Cafe).

  • Szkocka Café (Scottish Café) znajdowała się obok kawiarni "Roma" przy ulicy Fredry 9 (przed wojną), później Akademickiej we Lwowie na Ukrainie;

  • Bar "Desertnyj" (Ъар "Десертный") przy T. Shevchenko Prospekt 27 (проспект Шевченко 27) u zbiegu ulic Fredry i Hercena;

  • teraz oddział banku...

KSIĘGA  SZKOCKA

KSIĘGA  SZKOCKA - ciekawszy fragment historii polskiej matematyki; w postaci grubego brulionu w twardej oprawie; ufundowana przez żonę Stefana Banacha, Łucję BANACH; przechowywana w szatni Kawiarni Szkockiej we Lwowie i okazywana na życzenie każdej osobie, która chciała zapoznać się z jej treścią; uratowana przez Łucję Banachową z pożogi wojennej; przetłumaczona przez Stanisława Ulama na język angielski w celu rozsławienia jej treści.

W latach czterdziestych XX wieku istniały w Polsce dwa bardzo silne ośrodki życia matematycznego: Warszawa i Lwów. Przedstawiciele obu tych ośrodków współpracowali ze sobą i utrzymywali ożywione kontakty. Zapraszano również gości z zagranicy. Do Lwowa przyjeżdżali goście z Warszawy (Wacław Sierpiński, Karol Borsuk, Stefan Mazurkiewicz, Alfred Tarski), z Wilna (Antoni Zygmund), za Francji ( Henri Lebesque, Emil Borel, Paul Montel) z Niemiec (Leon Lichtenstein, Ernst Zermelo), ze Stanów Zjednoczonych (John von Neumann). Ciekawe, niezbyt trywialne, nie rozwiązane w danej zadania zapisywano w "Księdze Szkockiej". W okresie od 17 lipca 1935 r.  do 31 maja 1941 r.  zapisano 193 problemy (problematy).

Autorzy Księgi Szkockiej:

       

Stefan BANACH (twórca działu matematyki zwanego analizą funkcjonalną, autor  lub współautor 25 problemów z księgi), Karol BORSUK (1 problem; ur. 08 maja 1905 Warszawa; zm. 24 stycznia 1982 Warszawa), Bronisław KNASTER (2 problemy; ur. 22 maja 1893 Warszawa; zm. 1980), Kazimierz KURATOWSKI (2 problemy; ur. 02 lutego 1896 Warszawa; zm. 18 czerwca 1980 Warszawa), Stanisław Mieczysław MAZUR (49 problemów; ur.01 stycznia 1905 Lwów; zm. 05 listopada 1981 Warszawa),

         

John von NEUMANN (1 problem; współtwórca teorii gier i pierwszego komputera), Władysław ORLICZ (14 problemów; 2 foto; ur. 24 maja 1903 Kocim; zm. 09 sierpnia 1990 Poznań), Wacław Franciszek SIERPIŃSKI (1 problem; ur. 14 marca 1882 Warszawa; zm. 21 października 1969 Warszawa), Hugo Dyonizy STEINHAUS (10 problemów; 2 foto; ur. 14 stycznia 1887 Jasło; zm. 25 lutego 1972),

 

Stanisław Marcin ULAM (62 problemy; 2 foto; ur. 13 kwietnia 1909 Lwów; zm. 13 maja 1984 Santa Fe, New Mexico, USA),

Paweł ALEKSANDROW (1), Herman AUERBACH (8; popełnił samobójstwo wieziony przez gestapowców na przesłuchanie w 1942 r.), Nikołaj N. BOGOLUBOW (1; BOGOLUBOWA, Jefim Bogolubow - jeden z czołowych szachistów świata), Max EIDELHEIT (5), Samuel EILENBERG (6), Kampé de FÉRIET (1), René Maurice FRÉCHET (2), Leopold INFELD (1; fizyk, ur. 20 sierpnia 1898 Kraków; zm. 15 lutego 1968 Warszawa), Marek KAC (4; ur. 03 sierpnia 1914 Krzemieniec; zm. 26 października 1984 California, USA), Stefan KACZMARZ (1; ur. 1895; zm. 1940 Katyń), Łazar A. LUSTERNIK (1), Z. ŁOMNICKI (1; chodzi o Antoniego Mariana Łomnickiego, ur. 17 stycznia 1881 roku i zabitego przez tajną policję z rozkazu Himmlera wraz z dużą grupą pedagogów (m. in. wraz z Włodzimierzem Stożkiem)  i pisarzy w nocy z 3 na 4 lipca 1941 roku, pochowanego w masowym grobie przy Drodze Wuleckiej we Lwowie), Józef MARCINKIEWICZ (1; ur. 05 marca 1910; zm. 1940 Katyń), Władysław NIKLIBORC (4), A. Cyril OFFORD(1), Stanisław RUZIEWICZ (5; ur. 1889; zm. 1941), Stanisław SAKS (2; ur. 30 grudnia 1897 Kalisz; więziony w Warszawie przez Niemców; zastrzelony podczas próby ucieczki (zamordowany przez Gestapo); zm. 23 listopada 1942 Warszawa), Juliusz Paweł SCHAUDER (7; ur. 21 września 1899; zm. w sierpniu 1943; więziony przez Niemców, zabity podczas próby ucieczki), Józef SCHREIER (10),  Siergiej SOBOLEW (1; ur. 1908; matematyk radziecki), Ludwig (Leon) STERNBACH (2), Simion STOILOW (1), Edward SZPILRAJN (4; Edward Marczewski), A. J. WARD (2), Rolin WAVRE (1), Antoni ZYGMUND (1; ur. 25 grudnia 1900 Warszawa; zm. 30 maja 1992 Chicago), A. F. FERMANT (1).

Tłumaczenie "Księgi Szkockiej" na język angielski: 1. Stanisław Ulam, ''The Scottish Book: A Collection of Problems'', Los Alamos 1957; przekład udostępniony uczestnikom Międzynarodowego Kongresu Matematycznego w Edynburgu w 1958 r.; 2. R. D. Mauldin, 1981 r., "The Scottish Book".

Dzień 02 kwietnia 1919 r. to data powstania Towarzystwa Matematycznego, ponieważ właśnie w tym dniu odbyło się zebranie założycielskie "Towarzystwa Matematycznego w Krakowie" w składzie 16 osób: S. Banach, J. Chmiel, L. Chwistek, M. Gibas, A. Hoborski, L. Hordyński, L. Kaszycki, F. Leja, O. Nikodym, A. Rosenblatt, A. Rozmus, J. Śleszyński, K. Stankiewicz, A. Wilk, S. Zaremba, K. Żorawski. Prezesami Towarzystwa byli kolejno: S. Zaremba (1919-1922), S. Dickstein (1923-1925), Z. Krygowski (1926-1927), W. Sierpiński, (1928-1929), K. Bartel (1930-1931), S. Mazurkiewicz (1932-1935), S. Zaremba (1936), S. Mazurkiewicz (1937-1938). W kwietniu 1939 r. wybrano S. Banacha na prezesa, a B. Knastera na sekretarza. Ich działalność jednak po paru miesiącach została przerwana wybuchem drugiej wojny światowej...

Na początek.   Powrót do "Geniusz matematyczny...".    Powrót do strony głównej.